Devrimlerimizin Güneşi : Cumhuriyet

      29 Ekim akşamı saat 20.30 suları... TBMM’den alkış sesleri eşliğinde “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri yükseldi... 

      Cumhuriyetimiz konusunda en çok gurur duymamız gereken hususlardan biri onun ne Fransa’daki gibi Jakoben terörüyle ve iç savaşla, ne de Latin Amerika’daki gibi askeri cuntaların ve yerel güç odaklarının el koymasıyla kurulmuş olmasıdır. Türkiye’de cumhuriyet, dışarıya karşı doğrudan milletin verdiği bağımsızlık savaşının bir sonucu olarak doğmuştur. Dolayısıyla hem Doğu hem de Batı dünyası için eşsiz bir örnek oluşturmuştur. 

      Tabii cumhuriyetin ilanını sosyolojik olarak da iyi okumak gerekiyor. Bugüne kadar ağırlıklı olarak işin siyasi kısmına eğildik ama cumhuriyet, Türk toplum yaşantısında gerçekleşmiş en büyük olaylardan biridir. Artık reaya toplumundan ulusa geçiş söz konusu. Yani Hakkari’den Edirne’ye kadar her bir ferdin Türk ulusu paydasında, yönetimde ve ülkenin kaderinde söz sahibi ve bir o kadar da sorumlusu olacağı bir rejime geçiş yapılıyor. Bir nevi “efendiyi kabul etmeme, efendi kültünü yıkma” düşüncesinin ideal olmaktan çıkıp gerçeğe dönüştüğünü görmekteyiz. 

      Büyük yıkımlar ve travmalar yas sürecini zaruri kılar. Türkler, I. Dünya Savaşı ve ardından kurtuluş mücadelesinde bu ağır yıkımı yaşamıştır ancak Türkiye’de şöyle özgün karakterde bir hadise gerçekleşmiştir ki yas süreci evresini dahi yaşayamayıp fevkalade bir hızla cumhuriyetini ilan etmiştir. Bu yüzden cumhuriyetin ilanı ve onun ardından gelen devrimler son derece radikal ve kararlı niteliktedir. Bizde Tanzimat’la başlayan reformlar dizisi, içinde yer yer çekimserliği barındırıyordu ancak Atatürk devrimleri bu kararsızlık psikolojisine asla izin vermemiştir, tahammülü de zaten yoktur. 

      Peki cumhuriyet olmadan da İngiltere tarzı modernleşemez miydik? Bu tarz görüşleri savunmak çok güçtür. Aynı anda saltanat, halifelik ve milli egemenlik unsurlarını Türkiye’de tutmak mümkün olmazdı. Bu kurumlar Batı’daki gibi sınırları belli olan, Protestan reformu gibi büyük reformlardan geçmiş kurumlar değildi dolayısıyla işlevsellikleri kalmadığı gibi iki başlılık yaratmaktan başka bir şeye de yaramazlardı.

      Açıkça söylemek gerekiyor ki cumhuriyet olmadan diğer hiçbir devrim var olamazdı. Cumhuriyet, Atatürk’ün diğer devrimlerinin yörüngesinde döndüğü güneştir. “Köylü milletin efendisidir.”, “Dünya yüzünde gördüğümüz her şey kadının eseridir.”, “Öğretmenler! Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.” ve daha nice söz boşuna söylenmemiştir. Hepsini kazıdığınızda altından bir cumhuriyet ideali çıkar. 

      Türk milletinin, cumhuriyeti ve Atatürk’ü ile bir derdi yoktur. Öyle olsaydı zor zamanlarda akla gelen kişi Atatürk olmaz, bulunduğumuz şu zorlu coğrafyanın vaziyetini görüp çözüm olarak “Atatürk modeli” bir alternatif olarak gösterilmezdi. Şu bir gerçektir ki Türkiye; cumhuriyetine uygun insan modeli, hukukçu, bürokratlar yetiştirmekte yetersiz kalmıştır ancak rejimini tartışacak safhayı da aşmıştır. Bu tartışmaların özünün belli kişi ve grupların geneli temsil etmeye soyunma ve onlar adına konuşma cüretinden kaynaklandığını düşünüyorum. İkinci asrına girdiğimiz Cumhuriyetimizde artık bu tartışmaların Türkiye’nin meselesi olmaktan çıkması gerekiyor. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hoşça Kal

İznik Gezimden

19 Mayıs ve Civarı