Neydik, Ne Olduk?
18. yüzyılda Avrupa’da hayvanlar hâlâ “lanetli, şeytan” vb. gerekçelerle itlaf edilirken; “hayvan hakları” kavramının esamesi dahi okunmazken Osmanlı Devleti’nin o yüzyıldaki fermanlarında binek hayvanlarına ağır yük yüklenmemesi, Cuma günleri çalıştırılmaması buyuruluyordu. Hatta o dönemde bunları gören Avrupalı seyyahlar çok şaşırarak not ediyor, bu uygulamalar Avrupalı düşünürlerin eserlerine dahi konu oluyordu. 1821 yılında İngiltere Parlamentosu’nda atların korunmasıyla alakalı gündeme gelen bir yasa tasarısı “yakında sıra eşeklere, kedi, köpeklere gelecek” sözleriyle kahkahalar eşliğinde reddedilmiştir. İşte Avrupa hayvan haklarına bu kadar yabancıydı. En basit koruma yasaları dahi Avrupa’da ancak 19. yüzyıl itibarıyla görülmeye başlamıştır. Peki Avrupa çok kısa bir sürede hayvan hakları konusunda en iyi noktaya gelirken biz nasıl hayvanlara cehennem olan bir ülke durumuna düştük?
Aslında bunun bir benzer örneğini ise kadın hakları konusunda görüyoruz. Türk kültüründe kadın ne Arap kültüründeki gibi eve hapsedilmiş ne de Orta Çağ Avrupası’ndaki gibi sadece eşya olarak kullanılmıştır. En başından bugüne Türk kadını, Türk erkeği gibi kendini göstermiştir. Türk kadını, Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde “Bâcıyân-ı Rum” örgütlenmesiyle akınlara katılıyor, fetihlerde rol oynuyordu. Ayrıca savaş dışında kadınlara meslek öğretiliyor ve kimsesiz kadınlara da yardım edilerek tam bir kadın dayanışması sağlanıyordu. 1923 yılında Atatürk tarafından modern Türkiye’nin kuruluşu ve onun önderliğinde girişilen reformlarla Türk kadınının her şekilde sosyal hayatta aktif rol alması ve erkekle eşit olması için gerekli adımlar atılmış; siyasi, ekonomik, hukuki haklar verilmiştir. Öyle ki bugün Avrupa’da demokrasi ve kadın hakları konusunda en iyi olan ülkelerin birçoğunda kadınlar seçme ve seçilme hakkı başta olmak üzere diğer birtakım haklara ancak 2. Dünya Savaşı sonrasında kavuşabilmişti. Hatta kadın hareketi protestolarında Türk kadını örnek gösterilerek “İngiliz kadınları Türk kadınlarından daha mı değersiz” sloganları atılıyordu.
Peki Türkiye bugün nasıl oldu da kadın hakları konusunda yarım asır geriye gidecek noktaya geldi? Yukarıda hayvan hakları konusunda sorduğum soruyla bu sorunun cevabı aynı. Cevap çok basit :
Ahmet’in, Mehmet’in, Ayşe’nin, Mustafa Kemal’in attığı adımı Ali, Veli, Deli devam ettiremezse bunların hepsi sadece o dönemle kalır çünkü “hak” dediğimiz kavram kurumsallaşması ve sistemleşmesi gerekir ki devam edebilsin. Ayrıca bu kurumun, bilinçli ve aktif yurttaşlar tarafından yani hem bireysel hem toplumsal bazda da sahiplenilmesi gerekmektedir. Bunun da yolu eğitimli ve uyanık kitleler olmaktan geçer.
Geçmişimizde her şey mükemmeldi demiyorum, kusurlar ve eksiklikler de vardı ancak bazı sahip olduğumuz kazanımları kaybettiğimiz ve kaybetmekte olduğumuz bir gerçek. Unutulmamalı ki sürdürülebilir kılınmayan kazanımlar er ya da geç kaybedilir.
Yorumlar
Yorum Gönder
⚠️ Yorum Kuralları
💬 Bu blogun sahibi, ifade özgürlüğünü temel bir değer olarak görmekte ve farklı görüşlerin özgürce paylaşılmasını desteklemektedir.
🙏 Tüm yorumların saygılı, düzgün bir dilde ve etik kurallara uygun olması önemlidir. Hakaret, nefret söylemi ya da kışkırtıcı ifadeler kabul edilmez.
🚫 Spam, reklam amaçlı ya da topluluğu olumsuz etkileyebilecek yorumlar onaylanmaz ve yayımlanmaz.