Darıcalı Divan Şairi ve Osmanlı Devlet Adamı : Pertev Mehmed Said Paşa
Kaynaklara göre Hicaz'dan göçmüş bir Seyyid ailesine mensup olan Mehmed Said 1785’te Darıca’da dünyaya geldi. Medrese eğitimini İstanbul’da tamamladıktan sonra icazetini aldı. Mahlas alma geleneğiyle kendisine “ışık” anlamına gelen Pertev mahlası verilmiştir. Zengin bir ilmi olan Mehmed Said, bu yönüyle dikkat çekti ve başarılarıyla Sadâret Kethüdalığı’na (daha sonra Dahiliye Nezareti oldu) kadar yükseldi lakin bu başarıları aynı zamanda sonunu da hazırlayacaktı.
Pertev Paşa, Osmanlı’nın Tanzimat’a giden sürecine tanıklık etmişti. Bu dönem devletin bir yandan isyanlarla bir yandan da Rusya’yla meşgul olduğu bir dönemdi. Tahtta Sultan II. Mahmud bulunuyordu. Pertev Paşa bu süreçteki etkin nüfuzu sayesinde halk arasında “tuğsuz padişah” olarak anılmıştı. Pek tabii bir yerde iktidar varsa orada muhalefet de olur. Pertev Paşa'nın da bulunduğu konumdan rahatsız olan muhalifleri bu dönemdeki sıkıntıların sorumlularından biri olarak çoktan Pertev Paşa'yı göstermeye başlamıştı. Bu muhaliflerin başında kendisi gibi bir devlet adamı ve şair olan Akif Paşa vardı. Akif Paşa gerek siyasi görüş ayrılığı gerek koltuk kavgası sebebiyle Pertev Paşa'yla bir hayli kavgalıydı. Öyle ki Pertev Paşa'yı yazdığı yazılarında bile tenkit etmiştir örneğin “Tabsıra” isimli eserinde Pertev Paşa zemmedilmiştir. Muhaliflerin yoğun uğraşlarıyla adı iyice kötüye çıkan Pertev Paşa, Sultan II. Mahmud tarafından azledilerek Edirne’ye sürülmüştür. Kimi kaynaklara göre burada boğdurularak öldürüldüğü kimi kaynaklara göre hastalanarak öldüğü yazar. Sonuç olarak devlet adamlarının rekabet etmesi ve birbirlerinin ayağını kaydırması yeni bir şey değildir örneğin I. Abdülhamid döneminde 2 yıl 4 ay sadrazamlık yapmış Halil Hamid Paşa da muhalif baskılarıyla önce azledilmiş sonra başı kesilerek öldürülmüştür. Tanzimat Dönemi'nin başladığı 1839 yılından iki yıl evvel vefat eden Pertev Paşa’nın bu döneme giden süreçte önemli ve etkin bir devlet adamı olduğu yadsınamaz bir gerçektir.
Bir divan şairi olarak Pertev Paşa'nın, yazdıklarını derlediği Divan’ı bulunmaktadır ancak yazma nüshası bugün mevcut değildir. Divan’ında birçok nazım şeklini kullanmıştır. Yazdığı tarih manzumeleri (ebced hesabı) dikkat çekmektedir. Tarih manzumeleri yazması döneminin siyasi olaylarını yansıtması bakımından kıymetlidir. Kendisinin Mevlevî tarikatına bağlı olmasından şiirlerinde Mevlevîliğin etkisi de görülmektedir. Şiirlerinde hikemi ve mahallileşme anlayışı göze çarpmaktadır. Edirne’de sürgün günlerindeyken yaşadıklarını yazdığı “Kuru Kafa” isimli eseri olduğundan bahsedilse de bu eseri bulunamamıştır.
Pertev Paşa'nın mezarı öldüğü yer olan Edirne’dedir. Sultan Mahmud’un idama mahkûm ettiği ancak Pertev Paşa’nın istirhamıyla kurtulan dönemin bir başka divan şairi Mehmed Lebib Efendi, onun ölümünden çok etkilenmiş ve vefa borcu olarak şu tarih manzumesini yazmıştır :
Ebedî vatana sefer eyledi Pertev Paşa
Eyleye cây-gehin cennet-i a’lâ Mevlâ
Buna da kalmadı encâm bırakdı gitdi
Bu güzer-gâh-ı fenâ işbu vefâsız dünya
(....) H. 1253/Μ. 1837
Kaynakça :
Karye-i Darıca'dan Darıca İlçesine - Mutlu Kerem Kolcuoğlu
Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi
Görsel Kaynakça :
Yorumlar
Yorum Gönder
⚠️ Yorum Kuralları
💬 Bu blogun sahibi, ifade özgürlüğünü temel bir değer olarak görmekte ve farklı görüşlerin özgürce paylaşılmasını desteklemektedir.
🙏 Tüm yorumların saygılı, düzgün bir dilde ve etik kurallara uygun olması önemlidir. Hakaret, nefret söylemi ya da kışkırtıcı ifadeler kabul edilmez.
🚫 Spam, reklam amaçlı ya da topluluğu olumsuz etkileyebilecek yorumlar onaylanmaz ve yayımlanmaz.