Milli Marş Kavramı ve İstiklâl Marşı

      Milli marş; bir devletin veya milletin bağımsızlığını, birliğini, tarihini ve değerlerini yansıtan, resmi veya ulusal olarak kabul edilen, genellikle törenlerde ve ulusal etkinliklerde kullanılan bestelenmiş şiirdir. Bu bağlamda ulusların bağımsızlık ve yurtseverliğinin en önemli sembollerinden biri olan milli marşlar, imparatorlukların artık ulus devletlere evrildiği çağın ürünüdür.
       Milli marş kavramı için Fransız İhtilâli bir dönüm noktası olmuştur. Fransız İhtilâli öncesi Avrupa’da, Birleşik Krallık'ın “God Save the King” ve Hollanda’nın “Wilhelmus” vb. marşları olmakla beraber bunlar ya kraliyet marşı olmakla kalmış ya da sonrasında ulusal boyut kazanarak günümüze gelmiştir.
      Ulusal ve resmî marş kavramı Osmanlı’da II. Mahmud'a kadar uzanır. İlk resmi marş girişimlerine bu dönemde girişilmiştir. Avrupa’dan getirilen ünlü İtalyan müzisyen Giuseppe Donizetti'nin bu girişimlerde payı büyüktür. Kendisi, Osmanlı’nın Batı müziğiyle tanışmasına yardımcı olmuştur. Uzun yıllar boyunca Osmanlı’ya yaptığı hizmetlerden dolayı Donizetti Paşa da denmiştir. Sultan Mahmud ve oğlu Abdülmecid için bestelediği marşlar uzun yıllar boyunca Osmanlı’da resmi marş olarak kalmıştır. Her padişah için ayrı ayrı bestelenen marşlar, hanedana ait olmaktan öteye gidememiş ve ulusal bir kimlik kazanamamıştır.
     1918 Mondros Ateşkes Antlaşması'yla Anadolu’nun dört bir yanı işgal edilmeye başlanmış ve bu işgaller önce bölgesel direnişlere, sonrasında Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde Türk Kurtuluş Savaşı’na yani ulusal bir bağımsızlık mücadelesine dönüşmüştür. Savaşın en çetin ve kritik yılı olan 1921 yılında bir milli marş yazılması gündeme gelmiştir. TBMM, bu amaçla para ödüllü bir yarışma düzenlemiştir. Yarışmaya aldığı mektup sonrası katılan Mehmet Akif, Tâceddin Dergâhı’nda İstiklâl Marşı'nı kaleme almıştır. Yarışmaya diğer katılan 724 şiirin ise hiçbiri milli marş olmaya uygun görülmemiştir. İstiklâl Marşı, 12 Mart 1921’de Meclis'te okunarak kabul edilmiştir. Akif, aldığı ödülü Dar'ül Mesai vakfına bağışlamıştır.
      Türkiye'nin milli marşı savaş esnasında yazılmış nadir marşlardan biridir. Savaş esnasında milli bir kenetlenmenin sonucu olan İstiklâl Marşı bu açıdan bir milli marştan fazlasını ifade etmektedir. Üslup bakımından zafer kutlaması içeren bir dil değil mücadele çağrısı içeren bir dil kullanılmıştır. Marşın, “Korkma!” diye başlaması bunun en büyük ispatıdır. Marşın hiçbir yerinde herhangi bir otoriteye veya güce bağlılık yoktur, tamamen milletin kendisi yüceltilmiştir. Bu durum, marşa ciddi bir ulusallık kazandırmaktadır. Yoğun edebi sanat içermekte ve sonuna kadar artan bir coşkuyu barındırmaktadır. Savaşın karamsarlığına karşı kullanılan ümitvâr ifadeler yalnız o dönemle sınırlı değildir. Geçmişten ana, andan geleceğe kadar Türk milletinin tüm zaman dilimlerine hitap etmektedir. Bu da marşı, milletin hafızasını yansıtan ve her döneminden hareketle evrensel mesajlar veren bir marş yapmaktadır.
      Sonuç olarak milli marşlar, bir milletin tarihini, bağımsızlığını ve milli kimliğini simgeleyen önemli eserlerdir. Bugün Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin milli marşı olan İstiklâl Marşı, bu kavram bağlamında Kurtuluş Savaşı’nın ruhunu yansıtan, milletin birlik ve beraberlik duygularını pekiştiren önemli bir eserdir.


Görsel Kaynakça :

Lisans: GNU Özgür Belgeleme Lisansı (GFDL) Sürüm 1.2 veya sonraki sürümler
https://www.gnu.org/licenses/fdl-1.2.html

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hoşça Kal

İznik Gezimden

19 Mayıs ve Civarı